Heidelberg Printmaster PM 74 to jedna z najbardziej rozpoznawalnych maszyn w segmencie mało- i średnionakładowego druku offsetowego. Łączy w sobie stosunkowo prostą konstrukcję z technologiami znanymi z bardziej zaawansowanych modeli Heidelberga, dzięki czemu od lat jest podstawowym narzędziem pracy w wielu drukarniach komercyjnych, zakładach poligraficznych przy uczelniach, drukarniach akcydensowych czy mniejszych zakładach opakowaniowych. To właśnie PM 74 często odpowiada za ulotki, katalogi, broszury, książki w średnich nakładach oraz szeroki wachlarz prac biurowych i marketingowych o wysokiej jakości odwzorowania barw.

Konstrukcja i charakterystyka Heidelberg Printmaster PM 74

Seria Heidelberg Printmaster PM 74 powstała jako odpowiedź na potrzeby drukarń, które nie zawsze wymagają najwyższej automatyzacji, ale oczekują niezawodności, dobrej jakości reprodukcji oraz zoptymalizowanych kosztów inwestycji. Format B2 (maksymalnie ok. 520 × 740 mm, zależnie od konfiguracji) pozwala na drukowanie szerokiego zakresu produktów poligraficznych przy stosunkowo niewielkim zużyciu miejsca w drukarni. To właśnie kompromis między wydajnością a kompaktowymi wymiarami sprawił, że PM 74 zdobył dużą popularność.

Maszyna występowała w różnych wariantach liczby zespołów drukujących: od jedno- i dwukolorowych, po czterokolorowe konfiguracje pozwalające na pełny druk CMYK jednoprzebiegowo. Dostępne były także opcjonalne wieże lakierujące, rozszerzone systemy zasilania farbą, systemy mycia oraz rozbudowane stoły wyjściowe. Niezmienna pozostawała jednak podstawowa filozofia konstrukcyjna – prosta, stabilna i stosunkowo łatwa w serwisowaniu maszyna przeznaczona do codziennej produkcji komercyjnej.

Podstawą maszyny PM 74 są zespoły drukujące oparte na technologii offsetu arkuszowego z klasycznym cylindrem pokryciowym i dociskowym. Mechanika została oparta na sprawdzonych rozwiązaniach z większych modeli Heidelberg, jednak uproszczonych tak, aby ograniczyć koszty oraz zminimalizować ryzyko przestojów. Operatorzy często podkreślają, że ta maszyna wybacza więcej błędów niż najwyższe serie Speedmaster, co jest kluczowe w zakładach, gdzie rotacja personelu jest większa, a poziom doświadczenia załogi bywa zróżnicowany.

Bardzo istotnym elementem Printmastera jest jego system prowadzenia arkusza. Wysokiej klasy układ podawania z regulowanymi przednimi i bocznymi narożnikami pozwala na dokładne pozycjonowanie nawet przy dużych nakładach. Odpowiednio skonfigurowana maszyna utrzymuje rejestr między kolorami na poziomie w pełni wystarczającym dla produkcji komercyjnej. W praktyce oznacza to, że wielostronicowe publikacje, katalogi czy teczki firmowe zachowują właściwe spasowanie kolorów, co przekłada się na wizerunek zleceniodawcy i drukarni.

Heidelberg Printmaster PM 74 znany jest także z dobrej dostępności części zamiennych oraz szerokiego wsparcia serwisowego. Ponieważ maszyna była produkowana przez znanego globalnego producenta, rynek wtórny jest bogaty zarówno w oryginalne podzespoły, jak i sprawdzone zamienniki. To element, który mocno wpływa na całkowity koszt eksploatacji i czyni PM 74 atrakcyjnym wyborem wśród używanych maszyn offsetowych.

Zastosowania i miejsca pracy na Heidelberg Printmaster PM 74

Zastosowania Heidelberg Printmaster PM 74 są bardzo szerokie, a maszyna sprawdziła się jako narzędzie do produkcji praktycznie całego spektrum standardowych produktów reklamy i komunikacji drukowanej. Format B2 to naturalny kompromis pomiędzy mniejszymi urządzeniami w formacie A3+ a pełnoformatowymi liniami B1. Dzięki temu PM 74 jest szczególnie popularny w drukarniach, które obsługują klientów z sektora małego i średniego biznesu oraz agencji reklamowych.

Do najczęstszych zastosowań należą:

• ulotki reklamowe w nakładach od kilku do kilkudziesięciu tysięcy sztuk,
• plakaty w mniejszym formacie, często 2, 4 lub 8-up na arkuszu B2,
• katalogi produktowe i broszury szyte lub klejone, drukowane dwustronnie w kolorze,
• okładki do książek, instrukcje obsługi, wkładki produktowe i etykiety,
• teczki ofertowe, zaproszenia, karty okolicznościowe i firmowe papeterie,
• proste opakowania kartonowe – np. pudełka jednostkowe, banderole, przekładki.

Maszyna jest wykorzystywana w bardzo różnych typach zakładów poligraficznych. Najczęściej spotyka się ją w klasycznych drukarniach komercyjnych wykonujących produkcję na zlecenie agencji reklamowych, wydawnictw oraz klientów końcowych. Ze względu na stosunkowo niewielką powierzchnię zabudowy oraz umiarkowane wymagania dotyczące infrastruktury, PM 74 często trafia także do średniej wielkości zakładów rodzinnych, które rozwinęły się z prac cyfrowych i poszerzyły ofertę o offset.

Nie brakuje również zastosowań w drukarniach uczelnianych i zakładach przy instytucjach publicznych, gdzie potrzebny jest stabilny i „niezabijający budżetu” park maszynowy. Printmaster PM 74 dobrze sprawdza się w takich środowiskach dzięki łatwiejszej obsłudze w porównaniu z dużymi, skomplikowanymi liniami produkcyjnymi. Często pełni tam rolę uniwersalnej maszyny „do wszystkiego”, od publikacji naukowych po materiały promocyjne uczelni.

Wielu użytkowników wykorzystuje PM 74 jako uzupełnienie floty cyfrowej. Druk cyfrowy obsługuje krótkie serie, personalizacje i pilne zlecenia, natomiast Printmaster odpowiada za średnie nakłady tam, gdzie offset zaczyna być bardziej opłacalny. W tym modelu działania finalne zlecenie bywa dzielone technologicznie: próbki, proofy lub małe dodruki wykonuje się cyfrowo, a główny nakład schodzi na PM 74. Takie podejście umożliwia optymalne wykorzystanie zalet obu technologii i zapewnia konkurencyjność cenową.

Ciekawym obszarem użycia są również drukarnie opakowaniowe w początkowej fazie rozwoju. Wprawdzie PM 74 nie jest specjalistyczną maszyną opakowaniową, ale dzięki możliwości drukowania na nieco grubszym kartonie oraz integracji z systemami lakierowania może służyć do produkcji podstawowych opakowań jednostkowych czy krótkich serii opakowań promocyjnych. W wielu firmach seria Printmaster pełniła funkcję pomostu między produkcją typowo akcydensową a wejściem w bardziej zaawansowane opakowania czy etykiety.

Trzeba też zauważyć, że Printmaster PM 74 jest chętnie wybierany jako pierwsza poważna maszyna offsetowa w firmach, które rozwijają się z poziomu prac sitodrukowych, typograficznych czy wyłącznie cyfrowych. W wielu przypadkach wysłużony, ale dobrze utrzymany PM 74 staje się fundamentem rozwoju przedsiębiorstwa: na nim buduje się relacje z klientami, optymalizuje procesy technologiczne, szkoli pracowników, a w kolejnych latach dokupuje większe, bardziej zaawansowane linie offsetowe.

Parametry techniczne, wydajność i organizacja pracy

Heidelberg Printmaster PM 74 projektowano jako maszynę wydajną, ale niezbyt skomplikowaną w obsłudze. Prędkość maksymalna (w zależności od wersji i konfiguracji) to zwykle okolice 10 000–13 000 ark./h, co w połączeniu z formatem B2 daje bardzo przyzwoitą moc przerobową dla standardowych zleceń komercyjnych. Oczywiście faktyczna wydajność zależy od stopnia automatyzacji przygotowania form, długości narządu, stopnia skomplikowania pracy i umiejętności operatora.

Maszyna przystosowana jest do pracy na szerokim zakresie gramatur: od cienkich papierów offsetowych i powlekanych rzędu 60–80 g/m², po kartony do ok. 0,6–0,8 mm (zależnie od wersji). Umożliwia to zarówno druk lekkich gazetowych wkładek, jak i okładek czy prostych opakowań. Przy odpowiednim ustawieniu docisku i parametrów transportu arkusza PM 74 radzi sobie dobrze z większością typowych podłoży używanych w poligrafii komercyjnej.

Warto zwrócić uwagę na system zasilania farbą i wodą. Printmaster bazuje na klasycznym zespole farbowym Heidelberga z wieloma wałkami rozcierającymi, gwarantującym równomierne nafarbienie i stabilny balans farba–woda. Wielu operatorów podkreśla, że maszyna jest stosunkowo przewidywalna w zachowaniu, co przekłada się na stabilność barwy podczas dłuższych nakładów. Jednocześnie brak najbardziej zaawansowanych systemów zarządzania kolorystyką oznacza, że większe znaczenie mają praktyczne umiejętności drukarza oraz jakość przygotowania form.

Organizacja pracy na Printmaster PM 74 opiera się na klasycznym procesie offsetowym: przygotowaniu blach (dawniej CTP lub nawet tradycyjne naświetlanie klisz, dziś głównie systemy komputer-do-płyty), narządzie maszyny, uzyskaniu odpowiedniej gęstości optycznej oraz stabilności kolorystycznej, a następnie na nieprzerwanym druku nakładu. W porównaniu z cyfrowym drukiem produkcyjnym przygotowanie pracy jest bardziej czasochłonne, jednak przy odpowiednim nakładzie jednostkowy koszt egzemplarza jest znacznie niższy.

Istotne jest również planowanie kolejkowania zleceń. Aby w pełni wykorzystać potencjał PM 74, drukarnie często grupują prace o podobnych parametrach: rodzaju papieru, formacie, konfiguracji kolorystycznej. Pozwala to zminimalizować liczbę zmian narzędzi, skrócić przestoje i zmniejszyć zużycie farb oraz chemii drukarskiej. Dzięki odpowiedniemu planowaniu, nawet starsza maszyna może generować wysoki wolumen produkcji przy ograniczonych kosztach.

W wielu drukarniach Heidelberg Printmaster PM 74 jest zintegrowany z systemami prepressu umożliwiającymi bezpośrednie przesyłanie danych do urządzeń CTP. Choć sama maszyna nie jest wyposażona w najbardziej rozbudowane systemy automatycznego sterowania barwą, to w połączeniu z densytometrami, spektrofotometrami oraz doświadczeniem drukarza pozwala utrzymać powtarzalność zgodną z wymaganiami branży reklamowej i wydawniczej.

Zalety Heidelberg Printmaster PM 74 dla drukarni i operatorów

Jedną z kluczowych zalet Heidelberg Printmaster PM 74 jest relacja między możliwościami a kosztem inwestycji. Na rynku wtórnym maszyna ta jest często dostępna w bardzo atrakcyjnych cenach, co pozwala stosunkowo niskim kosztem wejść w świat profesjonalnego druku offsetowego B2. Dla firm rozwijających się z poziomu małych drukarni cyfrowych czy zakładów sitodruku to często jedyna realna ścieżka, aby zaoferować klientom offset w wyższej jakości i korzystniejszych cenach dla średnich nakładów.

Bardzo ważną zaletą jest także prostota obsługi w porównaniu z najbardziej zaawansowanymi liniami Heidelberg Speedmaster. Operator, który ma już pewne doświadczenie w pracy na innych maszynach offsetowych, stosunkowo szybko odnajduje się w logice Printmastera. Pulpit sterujący, system nastawiania poszczególnych sekcji i panel obsługi są przemyślane ergonomicznie, a dostęp do newralgicznych miejsc jest zaprojektowany z uwzględnieniem codziennej pracy serwisowej i czyszczenia.

Do niewątpliwych plusów należy także dobra jakość druku. Choć seria PM 74 nie jest szczytem technologicznego zaawansowania, to w praktyce pozwala uzyskać rezultat w pełni akceptowalny dla większości zastosowań komercyjnych, w tym wymagających projektów reklamowych. Stabilna praca zespołów drukujących, równomierne prowadzenie arkusza i precyzyjny rejestr między kolorami sprawiają, że produkty wychodzące z maszyny mogą konkurować z efektami uzyskiwanymi na droższych urządzeniach.

Nie można pominąć także zalety w postaci bogatego zaplecza szkoleniowego i serwisowego. Heidelberg od lat buduje sieć serwisantów i trenerów, a dostępność dokumentacji, części i materiałów szkoleniowych jest znacząco lepsza niż w przypadku wielu mniej znanych marek. Na rynku funkcjonuje także duża społeczność użytkowników PM 74, którzy chętnie dzielą się praktycznymi wskazówkami, ustawieniami czy rozwiązaniami nietypowych problemów.

Warto też podkreślić możliwość stopniowej modernizacji maszyn. Choć konstrukcja PM 74 jest dość klasyczna, istnieją różnego rodzaju modernizacje: od usprawnień w zakresie systemów farbowych i czyszczących, przez integrację z nowszymi systemami CTP i workflow prepress, po doposażenie w dodatkowe rozwiązania w sekcji odbiorczej. Dzięki temu nawet wieloletnia maszyna może zostać dostosowana do rosnących wymagań klientów i norm jakościowych.

Z punktu widzenia operatora istotne są też walory ergonomiczne: dobrze zaprojektowane dojścia do zespołów drukujących, rozsądnie rozmieszczone panele sterowania, przemyślane osłony bezpieczeństwa. Choć nie jest to poziom w pełni zautomatyzowanych jednostek high-end, praca na Printmasterze jest stosunkowo przyjazna. To ważne zwłaszcza w mniejszych zakładach, gdzie ten sam pracownik często pełni wiele ról: od przygotowania form, przez druk, aż po nadzór nad postpress.

Wady i ograniczenia serii Printmaster PM 74

Mimo wielu zalet Heidelberg Printmaster PM 74 ma także swoje ograniczenia, o których warto pamiętać przy planowaniu inwestycji lub organizacji produkcji. Przede wszystkim nie jest to maszyna z najwyższej półki wydajnościowej. Maksymalna prędkość druku oraz poziom automatyzacji procesu narządu są niższe niż w nowszych modelach Speedmaster. Oznacza to, że w drukarniach o bardzo dużych nakładach i intensywnym obłożeniu produkcyjnym PM 74 może stać się wąskim gardłem.

Wada istotna z punktu widzenia ekonomiki pracy dotyczy długości narządu. W porównaniu z najnowszymi liniami wyposażonymi w automatyczne ustawianie nacisków, półautomatyczną wymianę płyt i rozbudowane systemy presetów, narząd na PM 74 jest relatywnie dłuższy. Ma to znaczenie zwłaszcza przy dużej liczbie krótkich zleceń, charakterystycznych dla współczesnego rynku reklamowego. Jeśli drukarnia obsługuje głównie małe serie, przewagę mogą zyskać technologie cyfrowe lub nowszy offset z większą automatyzacją.

Ograniczeniem jest także brak niektórych nowoczesnych funkcji kontroli jakości i kolorystyki. Choć maszynę można integrować z zewnętrznymi systemami pomiarowymi, sama w sobie nie oferuje rozbudowanych systemów inline kontrolujących gęstość kolorów czy rejestr w sposób w pełni zautomatyzowany. W praktyce duża odpowiedzialność spoczywa więc na drukarzu: jego doświadczeniu, umiejętności odczytu proofów i wyników pomiarów oraz na staranności kontroli kolejnych egzemplarzy w trakcie druku.

Warto wspomnieć także o wieku parku maszynowego. Większość egzemplarzy PM 74 na rynku to maszyny kilku-, a nawet kilkunastoletnie. Oznacza to naturalne zużycie podzespołów, konieczność regularnych przeglądów i potencjalne ryzyko nagłych awarii. Dobrze serwisowana maszyna może jednak nadal pracować bardzo efektywnie, ale przy zakupie z drugiej ręki niezbędne jest dokładne sprawdzenie stanu technicznego i historii serwisowej.

Należy również mieć na uwadze, że Printmaster PM 74 nie jest rozwiązaniem dedykowanym do najbardziej wymagających aplikacji specjalistycznych. Tam, gdzie liczy się ekstremalna precyzja kolorystyczna, bardzo grube podłoża, innowacyjne uszlachetnienia czy hybrydowe technologie UV/LED, lepszym wyborem będą wyspecjalizowane modele offsetowe lub inne technologie druku. PM 74 najlepiej sprawdza się w segmencie klasycznego druku komercyjnego, a próby dostosowania go do skrajnie wymagających zadań mogą wymagać kosztownych modernizacji.

Porównanie z innymi maszynami offsetowymi i miejsce PM 74 na rynku

Heidelberg Printmaster PM 74 bywa porównywany przede wszystkim z serią Speedmaster SM 74 oraz innymi maszynami B2 od konkurencyjnych producentów, takich jak Komori, Ryobi, Manroland czy KBA. W tym zestawieniu PM 74 zwykle plasuje się jako propozycja bardziej ekonomiczna i nieco prostsza, ale nadal zapewniająca wysoką jakość. Dla wielu drukarni istotne jest, że przy niższym koszcie zakupu otrzymują maszynę renomowanej marki, co zwiększa zaufanie klientów do ich usług.

W stosunku do serii Speedmaster, Printmaster wypada słabiej pod względem szybkości narządu, stopnia automatyzacji i maksymalnych prędkości druku. Jednak w typowych warunkach małej i średniej drukarni różnice te nie zawsze przekształcają się w realną stratę konkurencyjną. Jeśli profil produkcji nie zakłada nieustannej pracy na pełnej prędkości i częstych zmian zleceń w ciągu dnia, PM 74 może w zupełności wystarczyć, zwłaszcza przy niższych miesięcznych wolumenach.

Na tle maszyn innych marek zaletą PM 74 są przede wszystkim dostępność serwisu oraz stabilna renoma Heidelberg. Wielu odbiorców z branży reklamowej czy wydawniczej, słysząc nazwę producenta, ma większe zaufanie do jakości produktu końcowego. Nie jest to czynnik mierzalny wprost, ale często pomaga w pozyskiwaniu zleceń, zwłaszcza gdy konkurencja posługuje się mniej znanymi markami lub urządzeniami z drugiej ligi technologicznej.

W kontekście druku cyfrowego Printmaster PM 74 zajmuje pozycję technologii uzupełniającej. Cyfra dominuje w krótkich nakładach, pracach personalizowanych i produkcji on-demand, natomiast offset – w tym właśnie PM 74 – przejmuje pałeczkę przy produkcjach średnio- i wysokonakładowych. Granica opłacalności zmienia się w zależności od konkretnych warunków (koszt materiałów, amortyzacja maszyn, ceny rynkowe), ale najczęściej mówi się, że od kilkuset do kilku tysięcy egzemplarzy przewaga ekonomiczna po stronie offsetu staje się znacząca.

Dzięki swojej uniwersalności PM 74 nie traci na aktualności nawet w dobie szybkiego rozwoju druku cyfrowego. Wiele drukarń wykorzystuje oba rozwiązania, oferując klientom optymalny dobór technologii w zależności od nakładu, terminu realizacji i wymagań dotyczących jakości. Heidelberg Printmaster PM 74 pełni w tym ekosystemie rolę solidnego „konia roboczego”, który w przewidywalny sposób realizuje powtarzalne, średnio- i wysokonakładowe zlecenia, pozostawiając cyfrowi pole do realizacji prac niestandardowych i pilnych.

Eksploatacja, serwis i przedłużanie żywotności PM 74

Długowieczność Heidelberg Printmaster PM 74 w dużej mierze zależy od jakości eksploatacji oraz przestrzegania harmonogramu serwisowego. Regularne smarowanie, wymiana zużytych łożysk, wałków, gum i elementów transportu arkusza są kluczowe dla zachowania stabilnej jakości druku oraz uniknięcia kosztownych przestojów. Ponieważ maszyna ma już swoją historię produkcyjną, wiele egzemplarzy na rynku wtórnym ma za sobą setki milionów odbitek.

Utrzymanie odpowiedniej czystości w obrębie zespołów farbowych i wodnych, a także dbałość o stan rolek kałamarza i wałków wodnych, mają ogromny wpływ na stabilność kolorystyczną. Źle utrzymane lub zużyte elementy w tym obszarze prowadzą do problemów z balansem farba–woda, powstawania przyrostów punktu, zalewania lub wysychania pól, a także utraty ostrości szczegółów. Inwestycja w wysokiej jakości środki czyszczące i materiały eksploatacyjne zwykle zwraca się poprzez mniejszą liczbę odrzutów i szybsze dochodzenie do zgodności z proofem.

Kolejnym obszarem, który wymaga troski, jest system podawania arkusza. Przednie i boczne narożniki, ssawki, taśmy i rolki transportowe muszą być utrzymywane w dobrym stanie mechanicznym i odpowiednio regulowane. Błędy w tym obszarze objawiają się złym rejestrem, przekoszeniami, uszkodzeniami krawędzi arkusza czy nieprzewidywalnym zachowaniem w trakcie druku. W praktyce wiele problemów jakościowych, które klienci przypisują „słabej maszynie”, wynika z zaniedbań w serwisowaniu właśnie tych elementów.

Na rynku istnieje wiele firm specjalizujących się w przeglądach i remontach maszyn Heidelberg. W przypadku PM 74 popularne są remonty kapitalne, podczas których maszyna jest rozbierana, piaskowana, wymieniane są kluczowe komponenty mechaniczne i elektryczne, a następnie składana i kalibrowana od podstaw. Taki proces może znacząco wydłużyć jej żywotność i pozwolić na kolejne lata intensywnej eksploatacji przy zachowaniu wysokiej jakości druku.

Istotną rolę w przedłużaniu życia PM 74 odgrywa także szkolenie personelu. Nawet najlepiej utrzymana maszyna będzie pracować poniżej swoich możliwości, jeśli operatorzy nie będą w pełni świadomi jej specyfiki, możliwości regulacyjnych oraz wpływu parametrów druku na jakość i koszty. Inwestycje w szkolenia, warsztaty z zakresu zarządzania barwą, optymalizacji zużycia farb i chemii czy skracania narządów, często przynoszą wymierne efekty w postaci większej wydajności i mniejszej ilości makulatury.

Znaczenie Heidelberg Printmaster PM 74 dla rozwoju drukarń

Heidelberg Printmaster PM 74 odegrał i wciąż odgrywa zauważalną rolę w rozwoju wielu drukarń w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym w Polsce. Dzięki stosunkowo przystępnemu kosztowi zakupu – zwłaszcza na rynku używanych maszyn – umożliwił wielu firmom przejście na wyższy poziom zaawansowania technologicznego. Dla zakładów, które wcześniej opierały działalność na prostym offsecie A3 lub druku cyfrowym, wejście w format B2 stało się przełomem w możliwości pozyskiwania nowych zleceń i oferowania szerszego wachlarza produktów.

Maszyna ta często pełniła funkcję „schodka rozwojowego”: po kilku latach intensywnej eksploatacji i rozwoju bazy klientów część firm decydowała się na zakup nowszych, bardziej efektywnych linii, nie rezygnując jednak ze swojego Printmastera. Przekazywano go do lżejszych prac, utrzymywano jako maszynę rezerwową lub wykorzystywano do zleceń wymagających mniejszej prędkości, ale za to większej elastyczności pod względem przygotowania podłoża czy konfiguracji kolorystycznej.

Dzięki PM 74 wiele drukarń nauczyło się także bardziej zaawansowanego planowania produkcji. Konieczność optymalizacji narządów, grupowania zleceń czy zarządzania terminami w kontekście „okien produkcyjnych” na maszynie offsetowej wymagała wdrożenia prostych, ale efektywnych systemów zarządzania zleceniami. Te doświadczenia później ułatwiały przejście na jeszcze bardziej złożone parki maszynowe, w których zarządzanie przepływem prac jest krytyczne dla rentowności.

Nie bez znaczenia jest fakt, że Printmaster PM 74 pozwolił wielu drukarniom wejść w segment bardziej wymagających klientów, którzy oczekują wysokiej i powtarzalnej jakości druku. O ile niewielkie nakłady można zrealizować na dobrych maszynach cyfrowych, o tyle średnie i duże serie materiałów wizerunkowych, katalogów czy publikacji książkowych często wymagają pewności, jaką daje stabilny offset arkuszowy. To właśnie dzięki takim maszynom jak PM 74 wiele firm mogło zbudować reputację solidnych wykonawców zleceń o wysokich wymaganiach jakościowych.

W perspektywie rozwoju rynku poligraficznego Heidelberg Printmaster PM 74 pozostaje ważnym ogniwem łączącym świat tradycyjnego offsetu z rosnącym znaczeniem druku cyfrowego i rozwiązań hybrydowych. Dla części drukarń będzie nadal podstawowym narzędziem pracy, dla innych – maszyną uzupełniającą. Niezależnie jednak od roli, jaką pełni w danym zakładzie, pozostaje przykładem rozwiązania, które dzięki rozsądnemu kompromisowi między ceną, wydajnością i jakością wciąż znajduje swoje miejsce w nowoczesnych, choć coraz bardziej zróżnicowanych parkach maszynowych.