Strona główna » Przegląd maszyn do druku

Przegląd maszyn do druku

Przegląd maszyn do druku obejmuje zarówno niewielkie domowe drukarki, jak i ogromne przemysłowe maszyny poligraficzne. Od momentu wynalezienia prasy drukarskiej przez Gutenberga branża druku przeszła długą drogę – dziś dysponujemy rozmaitymi technologiami i urządzeniami pozwalającymi na nanoszenie tekstu i grafiki na niemal dowolne podłoże. W niniejszym przewodniku przedstawiamy różne rodzaje maszyn drukujących, ich zastosowania oraz najważniejsze cechy, aby ułatwić zrozumienie tego, jak funkcjonuje współczesny świat druku.

Drukarki i maszyny drukarskie otaczają nas w codziennym życiu. W biurach i domach korzystamy z kompaktowych urządzeń do drukowania dokumentów i zdjęć, podczas gdy drukarnie wyposażone są w zaawansowane maszyny umożliwiające masową produkcję książek, gazet, opakowań czy materiałów reklamowych. Taka różnorodność sprzętu wynika z odmiennych potrzeb – inne urządzenie sprawdzi się przy wydruku kilkunastu stron miesięcznie, a inne przy milionowych nakładach gazet. Różnice dotyczą nie tylko wielkości i ceny tych urządzeń, ale także zastosowanej techniki druku, szybkości pracy czy rodzaju obsługiwanych materiałów.

Dynamiczny rozwój technologiczny w ostatnich dziesięcioleciach nie ominął branży poligraficznej. Pojawienie się drukarek cyfrowych, udoskonalenie tradycyjnych technik takich jak offset czy sitodruk, a także nowe wynalazki jak drukarki 3D (druk trójwymiarowy) sprawiły, że asortyment maszyn do druku jest wyjątkowo szeroki. Producenci prześcigają się w rozwiązaniach poprawiających jakość wydruku, wydajność oraz ekonomię pracy urządzeń. Dla użytkowników oznacza to większy wybór i lepsze dopasowanie sprzętu do konkretnych zadań.

Poniżej prezentujemy najważniejsze typy drukarek i maszyn drukujących, podzielone na dwie główne kategorie: drukarki do użytku domowego i biurowego oraz maszyny do druku przemysłowego (poligraficzne). Przyjrzymy się ich zasadzie działania, typowym zastosowaniom oraz zaletom i ograniczeniom. Dzięki temu kompleksowemu przeglądowi łatwiej będzie zorientować się, które rozwiązania dominują we współczesnym świecie druku i jakie możliwości oferują.

Drukarki do użytku domowego i biurowego

Na początek przyjrzyjmy się drukarkom przeznaczonym do użytku osobistego, domowego oraz biurowego. Są to urządzenia, z którymi większość osób ma styczność na co dzień – służą do drukowania dokumentów, zdjęć, faktur czy prostych materiałów informacyjnych. Drukarki te cechują się względnie niewielkimi rozmiarami, przystępną ceną oraz łatwością obsługi. Choć ich wydajność i możliwości są ograniczone w porównaniu z przemysłowymi maszynami, w swojej roli sprawdzają się doskonale. Istnieje kilka głównych rodzajów drukarek biurowych i domowych, różniących się technologią druku. Poniżej omawiamy najpopularniejsze z nich.

Drukarki atramentowe

Drukarki atramentowe to jedne z najpopularniejszych urządzeń stosowanych w domach i małych biurach. Wykorzystują one ciekły atrament, który poprzez dysze w głowicy drukującej nanoszony jest na papier w formie mikroskopijnych kropelek. Drukarki atramentowe zazwyczaj korzystają z zestawu kartridżów (wkładów) z tuszem – standardowo co najmniej czterech (CMYK: Cjan, Magenta, Yellow i czarny), choć w modelach fotograficznych paleta bywa rozszerzona o dodatkowe kolory dla lepszego odwzorowania barw.

Główną zaletą drukarek atramentowych jest wysoka jakość druku kolorowego przy stosunkowo niskim koszcie zakupu samego urządzenia. Atrament potrafi wiernie oddać przejścia tonalne i detale, dlatego atramentówki świetnie nadają się do drukowania zdjęć, materiałów marketingowych czy innych barwnych dokumentów. Wielu użytkowników wybiera je również ze względu na cichą pracę i kompaktowe rozmiary. Wiele modeli domowych to urządzenia wielofunkcyjne – łączą w jednej obudowie funkcje drukarki, skanera i kopiarki, co dodatkowo zwiększa ich użyteczność na co dzień.

Trzeba jednak pamiętać, że druk atramentowy ma też pewne ograniczenia. Tusz jest płynny, więc wydruki atramentowe mogą być wrażliwe na kontakt z wodą czy wilgocią (chyba że użyjemy specjalnych wodoodpornych tuszy i papierów). Ponadto atrament ma tendencję do zasychania w dyszach, jeśli drukarki nie używa się regularnie – może to powodować zatykanie głowic i pogorszenie jakości druku, dopóki nie wykona się czyszczenia. Koszt eksploatacji również bywa wyższy przy intensywnym użytkowaniu: kartridże z tuszem starczają na wydrukowanie ograniczonej liczby stron, a ich wymiana bywa stosunkowo droga (choć dostępne są zamienniki i systemy stałego zasilania tuszem, które obniżają koszt druku). Prędkość druku atramentowego, zwłaszcza w trybie najwyższej jakości, jest mniejsza niż w przypadku drukarek laserowych – drukowanie wielostronicowego dokumentu tekstowego może zająć więcej czasu. Mimo tych wad drukarki atramentowe wciąż pozostają doskonałym wyborem, gdy priorytetem jest wysoka jakość kolorowych wydruków lub przystępna cena urządzenia.

Drukarki laserowe

Drukarki laserowe stanowią standard wyposażenia wielu biur, a coraz częściej trafiają także pod strzechy użytkowników domowych. W tej technologii obraz drukowany powstaje na papierze z wykorzystaniem suchego proszku zwanego tonerem. Serce drukarki laserowej stanowi światłoczuły bęben, na który za pomocą wiązki laserowej (lub diod LED w niektórych modelach) rysowany jest niewidoczny gołym okiem obraz stanowiący elektryczny negatyw wydruku. Na naelektryzowane części bębna nanoszony jest drobny toner – przykleja się on tylko w miejscach naświetlonych przez laser, odzwierciedlając drukowany tekst lub grafikę. Następnie utrwalacz (fuser) rozgrzewa i dociska toner do kartki, trwale wprasowując go w strukturę papieru. W efekcie z urządzenia wychodzą suche, gotowe strony, odporne na rozmazywanie.

Największymi zaletami drukarek laserowych są szybkość i wydajność druku oraz niskie koszty eksploatacji w przeliczeniu na jedną stronę, zwłaszcza przy wydrukach czarno-białych. Takie urządzenia potrafią drukować nawet kilkadziesiąt stron na minutę, co czyni je idealnym wyborem do zastosowań biurowych, gdzie często drukuje się duże dokumenty tekstowe. Toner nie zasycha jak atrament – jeśli drukarka nie jest używana przez dłuższy czas, nie ma ryzyka zatkania dysz (drukarki laserowe zresztą dysz nie mają). Co więcej, uzyskiwany tekst jest bardzo ostry i wyraźny, jakość druku tekstu zazwyczaj przewyższa atramentówki, szczególnie na zwykłym papierze biurowym. Wydruki laserowe zaraz po wyjęciu z urządzenia są suche i odporne na wodę (toner to wtopiony plastikowy proszek).

Oczywiście, technologia laserowa ma też pewne wady. Przede wszystkim, kolorowe drukarki laserowe są zwykle droższe od atramentowych, zwłaszcza w zakupie. Ich konstrukcja jest bardziej skomplikowana (zawierają m.in. laser, lustra, precyzyjny mechanizm bębna i grzałkę fusera), przez co urządzenie zajmuje więcej miejsca na biurku i zużywa więcej energii elektrycznej podczas pracy (szczególnie w trakcie nagrzewania fusera). Jakość wydruków kolorowych, zwłaszcza fotografii, bywa gorsza niż w przypadku dobrych drukarek atramentowych – kolory z tonera mogą nie mieć takiej głębi i płynnych przejść tonalnych. Jednak do drukowania grafiki biznesowej, wykresów czy prostych materiałów kolorowych laser sprawdza się bardzo dobrze. Warto też wspomnieć, że drukarki laserowe często oferują funkcje takie jak druk dwustronny (dupleks) czy podajniki na setki arkuszy, co dodatkowo zwiększa ich przewagę w środowisku biurowym.

Drukarki igłowe (mozaikowe)

Drukarki igłowe (zwane też mozaikowymi) to urządzenia wywodzące się z początków ery komputerowej, dziś rzadziej spotykane, ale wciąż używane w pewnych specjalistycznych zastosowaniach. Technologia druku igłowego polega na uderzaniu drobnych igieł (często stalowych) w taśmę barwiącą podobną do maszynopisowej, która pozostawia ślad atramentu na papierze w kształcie punktów. Zbitka takich punktów tworzy tekst lub prostą grafikę. Najpopularniejsze modele drukarek igłowych wyposażone są w głowice 9-igłowe lub 24-igłowe – te drugie pozwalają uzyskać nieco wyższą rozdzielczość druku i bardziej czytelny tekst.

Choć drukarki igłowe uchodzą za przestarzałe, posiadają pewne unikalne zalety, dzięki którym wciąż znajdują nabywców. Przede wszystkim potrafią drukować na papierze wielowarstwowym (tzw. składance z kopią), co umożliwia jednoczesne tworzenie oryginału i kopii dokumentu poprzez przekładki samokopiujące. Jest to niezastąpione w drukowaniu wieloczęściowych formularzy, np. faktur, rachunków czy listów przewozowych, gdzie od razu potrzebujemy kilku egzemplarzy. Ponadto igłówki są bardzo wytrzymałe i odporne na trudne warunki otoczenia – niestraszny im kurz, wysoka temperatura czy długotrwała praca ciągła. Z tego powodu bywają stosowane w magazynach, warsztatach lub instytucjach, gdzie nowocześniejsze drukarki mogłyby zawodzić. Koszt eksploatacji igłówek jest niski: taśmy barwiące są tanie i wydajne, a sama konstrukcja urządzenia jest prosta i rzadko ulega awariom.

Ograniczenia drukarek igłowych sprawiają jednak, że do standardowych zastosowań biurowych wybiera się je sporadycznie. Druk odbywa się w trybie matrycowym, co przekłada się na niską jakość i rozdzielczość wydruków – nadają się one właściwie tylko do tekstu i bardzo schematycznej grafiki (np. prostych tabel, wykresów liniowych). Wydrukowane litery składają się z widocznych punktów i nie dorównują ostrością wydrukom z laserówek czy atramentówek. Ponadto praca igłówek jest głośna i dość powolna – słychać charakterystyczne terkotanie uderzających igieł, a prędkość druku (zależnie od trybu) rzadko przekracza kilkanaście stron na minutę przy tekście. Z tych powodów, tam gdzie nie ma potrzeby drukowania kopii samoprzylepnych i liczy się estetyka oraz tempo, drukarki igłowe zostały w dużej mierze zastąpione przez inne techniki.

Drukarki termiczne i termotransferowe

Drukarki termiczne i termotransferowe to osobna kategoria urządzeń drukujących, często spotykana w handlu i logistyce. Choć rzadziej używane do typowych dokumentów biurowych, odgrywają ważną rolę przy drukowaniu paragonów, etykiet, bilecików czy opasek identyfikacyjnych. Wspólną cechą tych drukarek jest zastosowanie głowicy termicznej – elementu grzewczego, który punktowo nagrzewa medium druku, tworząc obraz. Różnica tkwi w rodzaju materiałów eksploatacyjnych, jakie są wykorzystywane.

Drukarki termiczne (direct thermal) działają bez użycia żadnego tuszu czy tonera. Wymagają za to specjalnego papieru termoczułego, który ciemnieje pod wpływem ciepła. Głowica takiej drukarki nagrzewa odpowiednie punkty papieru, powodując powstawanie znaków. Typowym przykładem zastosowania tej technologii są drukarki do paragonów w sklepach czy urządzenia fiskalne – rolki papieru kasowego są pokryte warstwą termoczułą, która ulega zaczernieniu w miejscach przygrzanych. Zaletą druku termicznego jest prostota i szybkość – urządzenia te mają niewiele ruchomych części (odpada potrzeba wymiany atramentu czy tonera), a wydruk może następować bardzo szybko i cicho. Termiczne mechanizmy drukujące znajdziemy także w niektórych faxach czy małych przenośnych drukarkach etykiet.

Ograniczeniem druku termicznego jest trwałość i specyfika materiałów. Wydruki na papierze termicznym są nietrwałe – blakną z czasem (nawet w ciągu kilku miesięcy lub szybciej pod wpływem słońca czy ciepła) i są wrażliwe na wysoką temperaturę (np. zostawienie paragonu na słońcu spowoduje, że cały papier sczernieje). Dlatego tam, gdzie wymagana jest większa trwałość informacji na etykiecie lub dokumencie, stosuje się drukarki termotransferowe. W urządzeniach tych również wykorzystywana jest głowica grzewcza, lecz zamiast specjalnego papieru używa się zwykłego papieru lub folii i dodatkowej taśmy barwiącej (zwanej kalką lub ribbonem). Taśma ta, będąca cienką folią pokrytą warstwą wosku lub żywicy, topi się pod wpływem ciepła głowicy i odbija barwnik na zadrukowywanym materiałem. W ten sposób powstają trwałe nadruki odporne na ścieranie, światło, wilgoć i chemikalia – w zależności od rodzaju zastosowanej taśmy i podłoża. Technologia termotransferowa jest niezastąpiona np. przy drukowaniu etykiet logistycznych, metek produktowych, kodów kreskowych na magazynach czy tabliczek znamionowych.

Drukarki termotransferowe są nieco bardziej złożone w obsłudze niż termiczne, ponieważ wymagają uzupełniania taśmy barwiącej oprócz papieru etykietowego. Są też zwykle droższe w eksploatacji, gdyż dochodzi koszt ribbonu. Niemniej w wielu zastosowaniach profesjonalnych stanowią standard ze względu na swoją niezawodność i jakość druku. W warunkach biurowych spotyka się je rzadko, chyba że istnieje potrzeba generowania własnych naklejek adresowych, identyfikatorów czy innych elementów na rolkach. Wówczas kompaktowa drukarka termotransferowa może być bardzo przydatna.

Drukarki termosublimacyjne (fotograficzne)

Drukarki termosublimacyjne to urządzenia przeznaczone głównie do wydruku fotografii oraz innych obrazów w wysokiej jakości. Wykorzystują technikę termosublimacji barwnika – specjalna taśma barwna (folia) zawierająca barwniki w postaci stałej jest podgrzewana przez głowicę drukującą, wskutek czego barwnik sublimuje (przechodzi bezpośrednio ze stanu stałego w gazowy) i przenika w głąb powierzchni papieru fotograficznego. Proces odbywa się najczęściej w kilku przebiegach, nanosząc kolejne kolory (zwykle YMC – żółty, purpurowy, niebieskozielony, a na końcu dodatkową warstwę ochronną lub kolor czarny). Efektem są odbitki o jakości porównywalnej z tradycyjnymi wywoływanymi zdjęciami – obraz jest bardzo szczegółowy, ze świetnym odwzorowaniem barw i płynnymi przejściami tonalnymi, bez widocznej rasteryzacji punktowej.

Zaletą drukarek termosublimacyjnych jest to, że wydruki są od razu suche, odporne na rozmazywanie i często zabezpieczone warstwą ochronną (laminatem) przed czynnikami zewnętrznymi. Fotografie wydrukowane w ten sposób cechują się wysoką trwałością wydruków – nie blakną tak szybko jak wydruki atramentowe eksponowane na światło i są odporne na wilgoć. Drukarki te są również stosunkowo proste w obsłudze – zwykle dedykowane do jednego formatu zdjęć (np. 10×15 cm) i używają materiałów eksploatacyjnych w postaci zestawu: taśmy barwnej i odpowiadającego jej papieru, sprzedawanych razem. Przykładowo, domowe drukarki termosublimacyjne pozwalają szybko uzyskać własne odbitki fotograficzne bez konieczności korzystania z usług fotolabu.

Warto jednak zaznaczyć, że technologia termosublimacji ma swoje ograniczenia. Koszt wydruku pojedynczego zdjęcia bywa wyższy niż w przypadku wydruku atramentowego na odpowiednim papierze – materiały eksploatacyjne (taśmy z barwnikiem i specjalny papier) są relatywnie drogie. Ponadto drukarki termosublimacyjne najczęściej umożliwiają druk tylko w małych formatach (typowo pocztówkowy 10×15 cm), co ogranicza ich użyteczność do zdjęć, legitymacji, wizytówek itp. Sama prędkość druku również nie jest zawrotna – wykonanie jednej odbitki może zająć kilkadziesiąt sekund, ponieważ obraz nanoszony jest warstwa po warstwie. Urządzenia te znajdują więc zastosowanie głównie tam, gdzie priorytetem jest najwyższa jakość fotografii w niewielkim formacie (np. w mobilnych fotolabach, fotobudkach, przy drukowaniu identyfikatorów czy personalizowanych gadżetów), a nie masowe, szybkie drukowanie dokumentów.

Urządzenia wielofunkcyjne i kserokopiarki

Urządzenia wielofunkcyjne i kserokopiarki łączą w sobie możliwości kilku maszyn biurowych, ułatwiając wykonywanie różnych zadań związanych z dokumentami. W domu lub małej firmie ogromną popularnością cieszą się kompaktowe urządzenia wielofunkcyjne, które integrują funkcje drukarki, skanera, kopiarki, a często także faksu. Najczęściej są to modele atramentowe (do użytku domowego) lub laserowe (do biura), pozwalające zarówno wydrukować dokument z komputera, jak i zeskanować papierową stronę do pliku czy szybko wykonać kopię kserograficzną. Dzięki temu jedno urządzenie spełnia wiele ról, oszczędzając miejsce i pieniądze – nie trzeba kupować oddzielnie drukarki, skanera i kopiarki. Takie sprzęty oferują coraz lepszą jakość skanowania i druku, umożliwiają też np. wysyłanie skanów bezpośrednio e-mailem czy drukowanie bezprzewodowo z urządzeń mobilnych. Dla użytkowników domowych jest to niezwykle wygodne rozwiązanie do codziennego użytku.

W środowisku biurowym na większą skalę wykorzystuje się zaawansowane kserokopiarki, które pełnią funkcję centralnych urządzeń drukująco-kopiujących w firmie. Dawne analogowe „xeroxy” zostały wyparte przez cyfrowe kserokopiarki, które działają w praktyce jak duże drukarki laserowe połączone ze skanerem. Umożliwiają szybkie kopiowanie wielostronicowych dokumentów (często wyposażone są w automatyczne podajniki skanera do obsługi całych plików kartek), drukowanie z sieci komputerowej, a nawet wysyłanie faksów czy skanowanie bezpośrednio do pamięci USB lub chmury. Profesjonalne kopiarki zapewniają wysoką prędkość rzędu kilkudziesięciu stron na minutę, dużą pojemność podajników papieru, funkcje sortowania, zszywania wydruków, dziurkowania, a nawet finiszerów do tworzenia gotowych broszur. Są to urządzenia o dużej wydajności, przystosowane do pracy ciągłej w biurze, gdzie dziennie powstają setki lub tysiące stron wydruków i kopii. Z racji swojej ceny i gabarytów, często spotyka się model ich udostępniania w firmach na zasadzie dzierżawy od dostawcy (łącznie z serwisem). Dla przeciętnego użytkownika domowego taka maszyna byłaby przerostem formy nad treścią, ale w realiach biurowych stanowi trzon infrastruktury druku.

Jak wybrać odpowiednią drukarkę do swoich potrzeb?

Wybór drukarki powinien być uzależniony od tego, jakie materiały zamierzamy najczęściej drukować oraz w jakiej ilości. Poniżej kilka wskazówek pomagających dobrać urządzenie do domu lub biura:

  • Przede wszystkim tekst i duże ilości dokumentów: Jeśli potrzebujesz głównie drukować czarno-białe dokumenty tekstowe (np. raporty, umowy) w większych nakładach, najlepszym wyborem będzie drukarka laserowa monochromatyczna. Zapewni szybkość, niskie koszty wydruku strony i wyraźny tekst. Do biura, gdzie drukuje się setki stron miesięcznie, warto rozważyć laserowe urządzenie wielofunkcyjne lub nawet cyfrową kopiarkę, która poradzi sobie z dużym obciążeniem.
  • Druk w kolorze, grafiki i okazjonalne zdjęcia: Do zastosowań domowych lub małego biura, gdy zależy Ci na kolorowych wydrukach – czy to wykresów, czy fotografii – lepsza będzie drukarka atramentowa. Poradzi sobie zarówno z dokumentami, jak i zdjęciami na odpowiednim papierze fotograficznym. Zwróć uwagę na modele z oddzielnymi wkładami atramentowymi dla każdego koloru, co obniży koszty eksploatacji. Jeśli drukujesz bardzo rzadko, wybierz model z systemem zapobiegającym zasychaniu tuszu lub rozważ jednak laser kolorowy, aby uniknąć problemów z zaschniętymi dyszami.
  • Wielofunkcyjność i praca biurowa: Gdy poza drukiem potrzebujesz również skanować i kopiować dokumenty, postaw na urządzenie wielofunkcyjne. W domu sprawdzi się atramentowe „3 w 1”, pozwalające na podstawowe prace z dokumentami (np. skanowanie umów, kopiowanie rachunków). W biurze natomiast urządzenie wielofunkcyjne laserowe zapewni większą wydajność i dodatkowe funkcje (jak dupleks, podajnik dokumentów do skanowania, faks). To oszczędność miejsca i wygoda obsługi wszystkiego w jednym miejscu.
  • Specyficzne zastosowania: Jeśli Twoja działalność wymaga drukowania paragonów, etykiet samoprzylepnych lub opasek – rozważ drukarkę termiczną bądź termotransferową, w zależności od potrzebnej trwałości wydruku. Z kolei w pewnych niszowych przypadkach, takich jak druk wielowarstwowych formularzy (np. niektóre dokumenty magazynowe czy finansowe), jedynym rozwiązaniem będzie nadal drukarka igłowa, zdolna do wykonania kopii przez kalkę.
  • Druk fotografii w najwyższej jakości: Jeżeli zamierzasz regularnie drukować fotografie w jakości zbliżonej do labu fotograficznego, rozważ specjalistyczną drukarkę fotograficzną. Może to być atramentowa drukarka fotograficzna z wieloma kolorami tuszu (np. dodatkowe jasne odcienie) lub kompaktowa drukarka termosublimacyjna, która da świetne rezultaty na małym formacie zdjęć.

Maszyny do druku przemysłowego (poligraficzne)

Przenosimy się teraz do świata drukarni i zakładów poligraficznych, gdzie królują maszyny przystosowane do masowej produkcji materiałów drukowanych. Maszyny poligraficzne cechują się znacznie większymi gabarytami, wydajnością oraz często odmiennymi technikami druku niż urządzenia biurowe. Są projektowane tak, by sprostać wymogom druku w wysokich nakładach, na rozmaitych podłożach (papier, tektura, folie, tekstylia) i przy zachowaniu najwyższej jakości oraz powtarzalności. Poniżej omawiamy najważniejsze rodzaje maszyn drukarskich używanych w przemyśle poligraficznym – od klasycznych pras typograficznych, przez wszechobecne maszyny offsetowe, po nowoczesne urządzenia cyfrowe i specjalistyczne linie do zadruku opakowań. Każda z tych technologii znajduje swoje unikalne zastosowania i przewagi, decydując o tym, w jaki sposób powstają książki, gazety, ulotki, etykiety czy opakowania, z którymi stykamy się na co dzień.

Druk typograficzny (maszyny typograficzne)

Druk typograficzny to najstarsza przemysłowa technika druku, zapoczątkowana przez Jana Gutenberga w połowie XV wieku. W druku typograficznym formą drukową jest wypukły wzór – dawniej skład ręczny z czcionek metalowych lub drewnianych, współcześnie czasem polimerowe matryce – który pokrywa się farbą drukarską, a następnie odbija pod naciskiem na podłożu (najczęściej papierze). Obraz drukowy tworzony jest więc przez elementy wypukłe formy, stykające się bezpośrednio z papierem. To metoda określana też jako druk wypukły (farba znajduje się na wypukłych elementach formy).

Maszyny typograficzne przez wiele stuleci stanowiły podstawę drukarstwa – to na nich drukowano książki, gazety, ulotki zanim pojawiły się nowe technologie. Klasyczna prasa drukarska Gutenberga, a później cylindryczne maszyny typograficzne z napędem mechanicznym, umożliwiały stosunkowo szybki druk jak na swoje czasy. Współcześnie druk typograficzny został niemal całkowicie wyparty z produkcji wysokonakładowej przez offset i druk cyfrowy, głównie ze względu na niższą wydajność i bardziej pracochłonne przygotowanie form. Niemniej nadal znajduje niszowe zastosowania. Używa się go np. przy uszlachetnianiu druków – niektóre maszyny typograficzne adaptowano do tłoczenia (suchy tłok, złocenie hot-stamping), perforacji czy numeracji dokumentów. Ponadto w ostatnich latach przeżywa renesans artystyczny: ręczny druk typograficzny na zabytkowych prasach jest ceniony w pracach artystycznych i rzemieślniczych, takich jak ekskluzywne wizytówki, papeteria, zaproszenia – gdzie doceniany jest charakterystyczny efekt lekko wklęsłego odcisku liter na grubym papierze.

Podsumowując, maszyny typograficzne to obecnie bardziej ciekawostka i narzędzie dla pasjonatów lub do specjalnych zadań, niż filar przemysłu poligraficznego. Jednak ich wkład w historię druku jest fundamentalny – stanowiły pomost od epoki ręcznego przepisywania książek do ery masowej informacji drukowanej.

Druk offsetowy (maszyny offsetowe)

Druk offsetowy to obecnie najpowszechniej stosowana technika druku przemysłowego. Jego nazwa wynika z faktu, że obraz z formy drukowej jest najpierw offsetowany (przenoszony) na cylinder pokryty gumowym kocem, a dopiero z niego odbijany na papier – stąd druk offsetowy jest metodą pośrednią. Formą drukową w offsecie jest płaska aluminiowa płyta (dla każdego koloru osobna), na której obrazy druku przygotowane są w naświetlarce. Płyta offsetowa zawiera obszary przyjmujące farbę drukową oraz obszary hydrofilowe, które jej nie przyjmują (technika druku płaskiego opiera się na zjawisku odpychania się wody i farby). Podczas pracy maszyny płyta jest ciągle zwilżana wodą i wałkami farbowymi – farba przylega tylko do elementów drukujących na płycie, skąd zostaje przeniesiona na cylinder gumowy, a z niego na arkusz papieru lub innego podłoża.

Maszyny offsetowe dzielą się na kilka typów, najczęściej ze względu na podawany materiał:

  • Offset arkuszowy – druk odbywa się na pojedynczych arkuszach papieru pobieranych z podajnika. Maszyny arkuszowe są używane do druków komercyjnych, takich jak plakaty, ulotki, broszury, teczki, okładki, a także książki czy czasopisma w niższych nakładach. Format arkusza może być różny (popularne maszyny obsługują B3, B2, B1 czy nawet większe), co pozwala drukować wiele użytków jednocześnie. Przykładowe nowoczesne maszyny arkuszowe to Heidelberg Speedmaster, Komori Lithrone, Koenig & Bauer Rapida – potrafią one drukować z prędkością kilkunastu tysięcy arkuszy na godzinę, zapewniając przy tym wysoką jakość druku.
  • Offset zwojowy (rolowy) – w tym przypadku podłożem jest ciągła wstęga papieru odwijana z roli. Maszyny zwojowe osiągają ekstremalnie wysokie prędkości druku (rzędu kilkudziesięciu tysięcy odcisków na godzinę), dlatego stosowane są przy bardzo dużych nakładach. Dzielą się na dwie główne odmiany: coldset (zimny offset) i heatset (offset gorący). Coldset to druk gazetowy – farba schnie przez wsiąkanie w papier, stąd używany jest do gazet, które drukuje się na chłodno, bez suszenia (papier gazetowy wchłania nadmiar farby). Heatset z kolei wyposażony jest w suszarki (piece) – wydruk opuszczający maszynę przechodzi przez sekcję grzewczą, która momentalnie odparowuje rozpuszczalniki z farby, utrwalając obraz. Dzięki temu heatset umożliwia zadruk papierów kredowych i innych niechłonnych w wysokiej jakości, co wykorzystywane jest do czasopism, katalogów reklamowych i innych akcydensów kolorowych drukowanych w ogromnych nakładach.

Zalety druku offsetowego to przede wszystkim znakomita jakość obrazu, powtarzalność i wydajność przy dużych nakładach. Jednostkowy koszt wydruku (np. jednej ulotki czy gazety) jest bardzo niski, gdy drukujemy tysiące egzemplarzy – offset zyskuje ekonomię skali. Ponadto offset dobrze radzi sobie z różnymi podłożami (od cienkiego papieru gazetowego po karton), a maszyny mogą mieć wiele zespołów kolorowych, co pozwala drukować wielobarwne materiały z użyciem standardowych farb CMYK oraz dodatkowych kolorów spot (specjalnych, np. metalicznych czy w kolorach Pantone). Istnieje też możliwość jednoczesnego lakierowania wydruków w linii (lakier offsetowy lub UV) dla uszlachetnienia.

Wadą offsetu jest względnie skomplikowany i kosztowny proces przygotowania druku – zanim maszyna zacznie drukować, trzeba naświetlić płyty offsetowe dla każdej strony i każdego koloru, ustawić maszynę, rozruch generuje makulaturę. Dlatego druk offsetowy opłaca się głównie przy większych seriach – dla niskich nakładów bardziej ekonomiczne będą inne techniki (np. druk cyfrowy, który nie wymaga form drukowych). Same maszyny offsetowe są duże i drogie, a ich obsługa wymaga doświadczonych drukarzy. Mimo tych ograniczeń, w segmencie średnich i wysokich nakładów offset pozostaje bezkonkurencyjny i jest podstawą wyposażenia większości drukarni komercyjnych.

Druk fleksograficzny (maszyny fleksograficzne)

Druk fleksograficzny (fleksografia) to technika druku wypukłego, będąca unowocześnioną wersją dawnego druku typograficznego, dostosowaną do potrzeb druku opakowań i etykiet na masową skalę. W fleksografii formą drukową jest elastyczna matryca (płyta) wykonana z fotopolimeru lub gumy, na której wypukłe elementy przenoszą farbę na podłoże. Matryce te naklejone są na cylindry maszyny drukującej. Farby fleksograficzne są rzadkie (nisko-lepkościowe) i szybkoschnące – często utwardzane są promieniowaniem UV lub schnięciem rozpuszczalników – co umożliwia zadruk materiałów takich jak folie plastikowe, folie aluminiowe, papiery, kartony czy laminaty, które później staną się opakowaniami produktów.

Maszyny fleksograficzne to przeważnie maszyny zwojowe, pracujące na wstędze materiału ciągle przewijanej przez kolejne zespoły drukujące (każdy zespół dla innego koloru). Ze względu na szerokość wstęgi i zastosowanie, dzieli się je umownie na:

  • Fleksografia wąskowstęgowa – maszyny o wąskiej wstędze (np. 20–50 cm szerokości) przeznaczone głównie do druku etykiet samoprzylepnych, naklejek, taśm i małych opakowań. Takie urządzenia mogą też być wyposażone w dodatkowe moduły uszlachetniania (np. złocenie folią na zimno, wykrawanie etykiet na wykrojniku rotacyjnym) i pracować w trybie roll-to-roll (z roli na rolę).
  • Fleksografia średnio- i szerokowstęgowa – maszyny o średniej i dużej szerokości wstęgi (nawet powyżej 1 metra) stosowane są do zadruku większych opakowań, takich jak folie na opakowania zbiorcze, worki foliowe, torby papierowe, tapety, a także do druku na tekturze falistej (np. pudła kartonowe) przy użyciu specjalnych urządzeń zwanych prasami do tektury falistej. Te maszyny umożliwiają szybki zadruk dużych powierzchni przy zachowaniu dobrego krycia farbą i wysokiej wydajności produkcji.

Atutami fleksografii są jej wszechstronność i wydajność. Fleksografia pozwala drukować na podłożach, które dla offsetu czy druku cyfrowego stanowią wyzwanie – na foliach, tworzywach sztucznych, etykietach samoprzylepnych, materiałach o nieregularnej powierzchni. Farby fleksograficzne mogą być też przeznaczone do kontaktu z żywnością (ważne przy druku opakowań spożywczych). Przy dużych nakładach jednostkowy koszt druku jest niski, a maszyny flekso osiągają imponujące prędkości. Jakość druku fleksograficznego znacznie się poprawiła na przestrzeni lat – nowoczesne techniki produkcji form (np. płyty cyfrowe HD) i lepsze farby sprawiają, że etykiety czy saszetki z drukiem flekso mogą wyglądać bardzo dobrze, z ostrą grafiką i żywymi kolorami.

Niemniej, w porównaniu z offsetem czy drukiem rotograwiurowym, fleksografia potrafi ustępować nieco pod względem maksymalnej rozdzielczości i tonalności obrazu. Delikatne szczegóły czy bardzo drobny tekst mogą nie być tak wyraziste. Przy bardzo wymagających projektach (np. ekskluzywne katalogi czy luksusowe opakowania) czasem wybiera się inne techniki. Jednak w segmencie druku opakowań i etykiet średnio- i wysokonakładowych fleksografia dominuje ze względu na idealny balans jakości do kosztu i szybkości.

Druk rotograwiurowy (maszyny rotograwiurowe)

Druk rotograwiurowy (wklęsłodruk) to technika druku, w której farba nanoszona jest z zagłębień znajdujących się na powierzchni cylindra drukowego. Cylinder rotograwiurowy jest metalowy (często pokryty miedzią i chromem) i posiada wytrawione lub wygrawerowane maleńkie celki odpowiadające obrazowi drukowanemu – tam gdzie ma być ciemniej, celki są głębsze i mieszczą więcej farby, a jaśniejsze tony są wygrawerowane płycej. W trakcie druku cylinder zanurza się częściowo w wannie z farbą płynną o niskiej lepkości, celki wypełniają się farbą, po czym nadmiar farby z powierzchni cylindra jest zbierany przez stalową raklę (ostrze). Następnie cylinder styka się z papierem lub innym podłożem, przekazując farbę z wypełnionych zagłębień – w ten sposób farba z celi wklęsłych trafia na materiał, tworząc obraz.

Maszyny rotograwiurowe są zazwyczaj zwojowe (rolowe) i przystosowane do bardzo wysokich prędkości druku oraz gigantycznych nakładów. Rotograwiurę od lat stosuje się np. do druku czasopism ilustrowanych, katalogów wysyłkowych, wkładek reklamowych do gazet – czyli wszędzie tam, gdzie potrzebna jest wysoka jakość zdjęć, pełne krycie kolorem na dużych powierzchniach oraz opłacalność przy setkach tysięcy egzemplarzy. Coraz częściej jednak w tych zastosowaniach wypiera ją tańszy w przygotowaniu offset (zwłaszcza przy mniejszych nakładach). Niemniej, rotograwiura dominuje w niektórych obszarach druku opakowań. Używana jest na szeroką skalę do zadruku folii opakowaniowych (np. opakowania po chipsach, cukierkach, folie spożywcze), do druku wysokiej jakości opakowań kartonowych, etykiet na butelki z tworzywa (np. etykiety na napoje), a także do produkcji materiałów dekoracyjnych (np. oklein meblowych, tapet) oraz znaczków pocztowych czy banknotów.

Zaletą rotograwiury jest bardzo wysoka jakość i nasycenie druku – można uzyskać bogate, intensywne kolory i drobne szczegóły z fotograficzną płynnością tonalną. Cylindry grawerowane są bardzo trwałe, dzięki czemu jedna forma drukowa potrafi znieść milionowe nakłady bez zauważalnego pogorszenia jakości. Ponadto wklęsłodruk jest szybki i stabilny przy ciągłej pracy – maszyny te potrafią drukować z prędkościami przekraczającymi 50 tys. cylindrów na godzinę, co przekłada się na ogromną wydajność.

Wadą jest natomiast koszt i czas przygotowania form drukowych. Wykonanie kompletu grawerowanych cylindrów rotograwiurowych jest dużo droższe niż np. przygotowanie matryc fleksograficznych czy płyt offsetowych, dlatego rotograwiura opłaca się głównie przy największych nakładach produkcyjnych. Przy mniejszych seriach druk wklęsły ustępuje pola bardziej elastycznym technikom. Dodatkowo, proces grawerowania wymaga precyzji i korzystania z wyspecjalizowanych zakładów przygotowalni form. Z tego powodu, choć rotograwiura oferuje wspaniałe rezultaty, jej zastosowanie ogranicza się do branż, gdzie wolumen produkcji jest na tyle duży, że uzasadnia inwestycję w tę technologię.

Druk sitodrukowy (maszyny sitodrukowe)

Druk sitodrukowy (sitodruk) to technika druku szablonowego, w której formą drukową jest drobna siatka (dawniej jedwabna – stąd nazwa serigrafia, dziś najczęściej poliestrowa lub metalowa), rozpięta na ramie. Na siatce tej wykonuje się szablon – zapełnia oczka siatki w miejscach niedrukujących, a pozostawia otwarte tam, gdzie farba ma przejść. Podczas drukowania przez tak przygotowane sito przeciskana jest farba za pomocą gumowej rakli, bezpośrednio na podłoże umieszczone pod spodem. Farba przechodzi tylko przez odsłonięte oczka siatki, tworząc na materiale pożądany wzór.

Sitodruk jest niezwykle wszechstronny pod względem podłoży i grubości nakładanej farby. Można w ten sposób drukować na papierze, kartonie, tkaninach, tworzywach sztucznych, metalu, szkle, ceramice, drewnie – praktycznie na większości materiałów, także o nierównej czy chropowatej powierzchni. Ta technika jest niezastąpiona przy nadrukach na odzieży (np. napisy i grafiki na koszulkach), bo umożliwia użycie kryjących farb plastizolowych dających trwały obraz nawet na ciemnym materiale. Wykorzystuje się ją też do tworzenia grafik na plakatach, obrazach artystycznych, płytach CD/DVD, obwodach drukowanych (nakładanie warstwy lutowniczej), panelach frontowych urządzeń, a nawet do druku smakowego (np. wzory z czekolady na wyrobach cukierniczych – tak, to też sitodruk, tylko jadalny!).

Maszyny sitodrukowe mogą mieć różne formy – od prostych urządzeń ręcznych (rama z sitem i rakla obsługiwana manualnie) po w pełni automatyczne linie. W drukarniach odzieżowych spotkamy karuzele sitodrukowe, czyli maszyny z obrotowym zestawem sit, umożliwiające nadruk wielokolorowych wzorów na koszulkach sprawnie i z wysoką powtarzalnością. W przemysłowym sitodruku arkuszowym (np. na plakatach czy znakach reklamowych) stosuje się półautomaty z ruchomym stołem lub automaty przelotowe, gdzie arkusze są podawane pod stacjonarne sita. Sitodruk używa farb o stosunkowo dużej lepkości i nanosi je grubą warstwą – w efekcie uzyskuje się intensywne kolory (nawet białą farbę na czarnym tle, co dla offsetu czy cyfry jest trudne) oraz możliwość druku efektami specjalnymi (np. farby wypukłe puchnące, brokaty, luminescencyjne, zapachowe lakierowanie wybranych miejsc itp.).

Wadami sitodruku są niższa rozdzielczość i precyzja przy bardzo drobnych szczegółach (oczka siatki mają swoją ograniczoną gęstość – typowo rzędu kilkudziesięciu linii/cm, co daje rozdzielczości znacznie mniejsze niż offset czy digital). Każdy kolor wymaga osobnego sita i drukowany jest w oddzielnym przebiegu, co utrudnia pasowanie idealnie kilku kolorów w bardzo skomplikowanych motywach, jeśli sprzęt nie jest precyzyjnie ustawiony. Jest to też technika raczej wolniejsza w porównaniu z drukiem offsetowym czy cyfrowym – szczególnie przy większej liczbie kolorów oraz schnięciu farb (chyba że używa się farb UV utwardzanych natychmiast lampami). Mimo to, w swoim zakresie zastosowań sitodruk pozostaje niezastąpiony dzięki unikalnym efektom i możliwości zadruku trudnych materiałów, a także względnej prostocie sprzętu.

Druk tamponowy (tampondruk)

Druk tamponowy (tampondruk) to metoda pozwalająca zadrukować przedmioty o nieregularnych kształtach i niewielkich rozmiarach, tam gdzie inne techniki zawodzą. Wykorzystuje on pośredni transfer druku za pomocą miękkiego stempla zwanego tamponem – najczęściej wykonanego z silikonu. Proces wygląda następująco: najpierw na płaskiej płytce (kliszy) wygrawerowany jest wzór (np. logo czy napis). Płytka pokrywana jest farbą, po czym nadmiar jest zbierany raklą tak, że farba zostaje tylko w zagłębieniach wzoru. Następnie z góry opuszcza się tampon, który dociska się do płytki, wyciągając farbę z wgłębień na swoją powierzchnię. Tampon jest elastyczny i kształtem dostosowuje się do wzoru. Potem przesuwa się i dociska do docelowego przedmiotu (umieszczonego w uchwycie), przekazując farbę – w ten sposób na obiekcie powstaje nadruk.

Zaletą tampondruku jest możliwość nadrukowywania na powierzchniach zakrzywionych, wklęsłych, wypukłych – czego nie da się łatwo zrobić np. techniką sitodruku czy offsetu, które wymagają płaskiego podłoża. Dzięki tampondrukowi znakowane są gadżety reklamowe (długopisy, breloki, zapalniczki, piłeczki, kubki itp.), ale także elementy elektroniki (np. napisy na przyciskach, obudowach), zabawki, części maszyn, a nawet detale medyczne. Druk tamponowy pozwala nanosić dość drobne i precyzyjne oznaczenia – np. logo o średnicy kilku milimetrów – z dobrą ostrością.

Ograniczeniem jest to, że zwykle tampondruk jest jednokolorowy w danym przebiegu. Można co prawda drukować wielokolorowo, stosując kilka tamponów i klisz, ale wymaga to precyzyjnego pozycjonowania i zwiększa czas oraz złożoność procesu. Wielkość nadruku też jest ograniczona przez rozmiar tamponu – duże powierzchnie nie są tą metodą efektywne. Mimo to, tampondruk pozostaje niezastąpiony w znakowaniu przedmiotów o trudnych kształtach. Urządzenia do tampondruku są kompaktowe, stosunkowo niedrogie i często spotykane w zakładach produkujących gadżety czy komponenty, gdzie niezbędne jest naniesienie logo, skali, opisu itp. na gotowy produkt.

Druk cyfrowy (maszyny cyfrowe do produkcji)

Druk cyfrowy w kontekście produkcyjnym oznacza wykorzystanie maszyn drukujących sterowanych bezpośrednio cyfrowo, bez potrzeby przygotowywania tradycyjnych form drukowych (takich jak płyty offsetowe czy matryce). Obraz przenoszony jest na papier podobnie jak w biurowych drukarkach – za pomocą tonera (w urządzeniach elektrofotograficznych, przypominających duże laserówki) albo przy użyciu głowic atramentowych (w maszynach inkjetowych wysokiej wydajności). Dzięki temu wydruk można rozpocząć niemal natychmiast po przygotowaniu pliku, a każda kolejna strona może zawierać inne dane (co umożliwia pełną personalizację).

Cyfrowe maszyny drukujące zrewolucjonizowały branżę poligraficzną w zakresie niskich i średnich nakładów. Pozwalają ekonomicznie drukować materiały w ilościach rzędu od jednego egzemplarza do kilkuset sztuk – czyli tam, gdzie uruchamianie offsetu byłoby nieopłacalne. Przykładowo, drukarnia cyfrowa może wydrukować 50 spersonalizowanych ulotek lub 20 fotoksiążek na zamówienie klienta bez generowania dużych kosztów startowych. Druk cyfrowy jest więc idealny do druków na żądanie (print-on-demand), personalizowanych materiałów reklamowych (np. każdy egzemplarz katalogu może mieć inne imię adresata, unikalny kod etc.), prototypów opakowań, fotografii artystycznych w niskim nakładzie i wielu innych zastosowań wymagających elastyczności.

Wśród maszyn cyfrowych do produkcji znajdziemy dwie główne grupy:

  • Cyfrowe maszyny tonerowe – działające na podobnej zasadzie co drukarki laserowe, ale w większym formacie i wydajności. Mogą to być maszyny arkuszowe (drukujące na pojedynczych arkuszach do formatu SRA3, a nawet B2 w nowszych modelach) lub zwojowe (ciągłe). Przykładami są systemy produkcyjne Xerox, Canon, Ricoh, Konica Minolta – często spotykane w drukarniach cyfrowych do szybkiego druku kolorowych broszur, wizytówek, materiałów biurowych. Zapewniają dobrą jakość koloru i ostrość tekstu, zbliżoną do offsetu w przypadku typowych zastosowań.
  • Maszyny inkjet (atramentowe) wysokiej wydajności – wykorzystujące głowice atramentowe do bezpośredniego nadruku na podłoże. Dzielą się na maszyny arkuszowe (np. format B2 w nowszych maszynach arkuszowych) oraz maszyny zwojowe/rolowe, które potrafią zadrukowywać ciągły papier z dużą prędkością. Te drugie stosowane są m.in. do druku książek na żądanie, druków transakcyjnych (faktury, wyciągi bankowe personalizowane) czy direct mail. Druk atramentowy pozwala także na wielkoformatowy druk plakatów, banerów – ale o tym za chwilę w osobnym punkcie.

Zalety druku cyfrowego to przede wszystkim brak kosztów przygotowalni (form), możliwość wydrukowania dokładnie tylu kopii, ile potrzeba (bez nakładów minimalnych), bardzo krótki czas realizacji (plik może być wydrukowany kilka minut po jego stworzeniu), a także opcja zmiennych danych – każdy wydruk może się różnić. To daje ogromną elastyczność marketingową i logistyczną.

Wady ujawniają się przy próbie konkurowania z offsetem na naprawdę dużych nakładach – koszt jednostkowy druku cyfrowego jest zazwyczaj wyższy niż offsetowego przy tysiącach kopii, stąd przy takich wolumenach offset pozostaje tańszy. Ponadto pewne aspekty jakościowe mogą być słabsze: np. nieco węższa gama kolorów, inna faktura druku (toner leży na powierzchni papieru, podczas gdy farba offsetowa wsiąka), mniejsza możliwość stosowania bardzo nietypowych podłoży czy specjalnych kolorów. Różnice te jednak z roku na rok się zmniejszają. Nowoczesne maszyny cyfrowe potrafią drukować z niezwykłą jakością, łącznie z lakierowaniem wybiórczym, białym tonerem, a nawet symulacją kolorów Pantone. Wiele drukarni inwestuje w nie jako uzupełnienie offsetu, aby móc obsłużyć także zlecenia niskonakładowe i personalizowane.

Druk wielkoformatowy (ploter)

Druk wielkoformatowy odnosi się do wydruków o dużych rozmiarach, takich jak plakaty, banery reklamowe, billboardy, grafiki na pojazdy, mapy czy rysunki architektoniczne. Realizuje się go za pomocą specjalnych drukarek szerokoformatowych, potocznie zwanych ploterami. Są to zazwyczaj urządzenia atramentowe o szerokości zadruku od kilkudziesięciu centymetrów do nawet kilku metrów, drukujące na rolach papieru, folii, płótna, winylu i innych materiałów stosowanych w reklamie i wystawiennictwie.

W zależności od zastosowań, ploter wielkoformatowy może wykorzystywać różne rodzaje atramentów:

  • Atramenty wodne (barwnikowe lub pigmentowe) – stosowane głównie do wydruków wewnętrznych, fotografii, reprodukcji artystycznych, plakatów, plansz ekspozycyjnych. Zapewniają wysoką rozdzielczość i szeroką gamę kolorów, ale wydruki muszą być chronione przed wilgocią (np. przez laminację) gdyż atrament barwnikowy jest niezbyt odporny na wodę i UV.
  • Atramenty solventowe (solwentowe) – zawierają rozpuszczalniki, które trawią nieco powierzchnię materiału (np. winylu), osadzając w niej pigment. Dzięki temu wydruki są odporne na warunki atmosferyczne, nie blakną szybko na słońcu i nadają się do ekspozycji zewnętrznej (banery, billboardy, folie samochodowe). Plotery solwentowe były przez lata podstawą druku reklam wielkoformatowych. Wydzielają jednak opary rozpuszczalników, więc wymagają wentylacji w trakcie druku.
  • Atramenty lateksowe – względnie nowa technologia spopularyzowana m.in. przez HP. Atrament na bazie wody z cząsteczkami lateksu łączy w sobie zalety solwentu (trwałość, odporność) z mniejszą uciążliwością ekologiczną. Wydruki lateksowe są bezzapachowe, od razu suche i również odporne na czynniki zewnętrzne.
  • Atramenty UV – utwardzane promieniami ultrafioletowymi tuż po naniesieniu. Stosowane w ploterach tzw. UV roll-to-roll oraz w ploterach płaskich. Farby UV zasychają natychmiast pod lampami UV, tworząc trwałą powłokę. Umożliwia to druk na bardzo szerokiej gamie materiałów, także nietypowych (sztywne płyty PCV, szkło, metal, drewno – zwłaszcza na ploterach płaskich, gdzie materiał leży nieruchomo, a porusza się głowica). Druk UV daje intensywne kolory i jest odporny na warunki atmosferyczne.

Plotery wielkoformatowe znajdują zastosowanie zarówno w agencjach reklamowych i drukarniach wielkoformatowych (produkcja banerów, siatek mesh, naklejek, roll-upów, tapet), jak i w biurach projektowych (wydruki CAD – tutaj używa się zwykle ploterów atramentowych wodnych do rysunków technicznych). Ich przewagą jest możliwość tworzenia wydruków o niestandardowych, bardzo dużych wymiarach – szerokość nawet 5-metrowa (tzw. superwide plotery) i praktycznie dowolna długość ograniczona jedynie długością roli. Jakość druku wielkoformatowego bywa nieco niższa niż w druku małoformatowym (z bliska widać raster, bo oglądanie zakłada pewną odległość), ale przy nowoczesnych ploterach wysokiej rozdzielczości różnice się zacierają.

Druk wielkoformatowy to cyfrowa technologia, zatem dzieli większość zalet i ograniczeń druku cyfrowego – nie ma potrzeby form, można drukować na żądanie nawet pojedyncze sztuki. Z drugiej strony czas druku jednego wielkiego obrazu bywa długi (kilkanaście minut do godziny i więcej), a koszt jednostkowy przy większych nakładach ustępuje metodom analogowym (np. przy bardzo dużej liczbie plakatów bardziej opłaci się offset, o ile mieszczą się w formacie). Niemniej zapotrzebowanie na indywidualizację i krótkie serie materiałów reklamowych sprawia, że druk wielkoformatowy jest dynamicznie rozwijającą się częścią branży – coraz szybsze i dokładniejsze plotery pozwalają tworzyć efektowne grafiki w dużej skali na potrzeby marketingu, architektury i dekoracji.